Ebeveynleri Çaresizliğe Sürükleyen Durum: Ayrılık Kaygısı

📌 Bu haberde ne var |
Çocuklarda görülen ayrılık kaygısı bozukluğunun belirtilerini, ebeveyn tutumlarının bu süreçteki rolünü ve erken fark edilmesi halinde nasıl yönetilebileceğini Dr. Uğur Karabağ anlatıyor.

Bu haber şu sorulara yanıt veriyor:

• Ayrılık kaygısı bozukluğu nedir, kimlerde görülür?
• Ebeveynlerin bu süreçteki rolü ne kadar etkili?
• Çocuğun belirtileri nasıl fark edilir?

Ayrılık Kaygısı Bozukluğunun Önemi

Genel popülasyonun yaklaşık yüzde 5’ini etkileyen ayrılık kaygısı bozukluğu, pandemi döneminden sonra gözle görülür biçimde artış gösterdi. Çoğunlukla çocukluk çağında ortaya çıksa da, bazı durumlarda erişkin dönemde de farklı belirtilerle görülebiliyor. Özellikle okul öncesi, ilkokul ve ergenlik dönemindeki çocuklarda; ebeveynden ayrılmakta zorlanma, yalnız kalamama, gece korkuları ve sürekli ebeveyn kontrolü isteme gibi davranışlarla kendini gösteriyor.

Çocuklardan Çok Ebeveynler Kaygılanıyor

Moodist Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Uğur Karabağ, tanıyı genellikle çocuğa koyduklarını, ancak kaygının asıl kaynağının ebeveyn olabileceğini vurguluyor.

“Çocuğunuz sizden ayrılmakta zorlanıyor, yalnız kalmak istemiyor, sizin başınıza kötü bir şey geleceğini düşünüyor ya da bu durumla ilgili kabuslar görüyorsa, bu ayrılık kaygısı bozukluğuna işaret edebilir.”
| Dr. Uğur Karabağ, Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi

Karabağ, çocukların yaşadığı kaygının altında genellikle anne veya babanın da “ayrılma korkusu” yaşadığını belirtiyor. Bu nedenle tedavi sürecinde yalnızca çocuğa değil, aile bütününe odaklanılması gerektiğini söylüyor.

Tanıya Değil, Çocuğa Özgü Yaklaşım

Uzmanlara göre ayrılık kaygısının tedavisi standart bir kalıba sığmıyor. Her çocuğun kendine özgü bir yapısı olduğu için sürecin kişiselleştirilmesi gerekiyor.

“Tanı koyduktan sonra her çocuk için bireysel bir plan oluşturmak gerekir. Çünkü her çocuk biriciktir. Bu nedenle tanıya değil, çocuğa özgü bir yaklaşım izlenmelidir.”
| Dr. Uğur Karabağ, Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı

Ebeveyn Tutumları Belirleyici Olabiliyor

Aşırı koruyucu ebeveynlik tutumlarının da bu süreci tetikleyebileceğini vurgulayan Karabağ, bazı durumlarda ise aile içi çatışmaların çocuğun kaygısını artırabileceğini belirtiyor.

“Koruyucu ve kollayıcı ebeveyn tutumları çocuğun bağımsızlaşmasını zorlaştırabiliyor. Bazen de çocuk, ebeveynler arasındaki ilişki problemlerinde güvenli bir liman işlevi görüyor. Bu da ayrılık kaygısını besleyen bir durum haline geliyor. Ancak ebeveyn davranışları bir hata olarak görülmemeli; bu, sevginin doğal bir yansımasıdır.”
| Dr. Uğur Karabağ

Bedensel Belirtiler de Göz Ardı Edilmemeli

Ayrılık kaygısı bozukluğu yalnızca psikolojik belirtilerle sınırlı kalmıyor. Uzmanlar, bedensel yansımaların da ciddi bir uyarı işareti olabileceğini ifade ediyor.

“Kaygı yaşayan çocuklarda baş ağrısı, mide bulantısı, kalp çarpıntısı gibi bedensel belirtiler sıkça görülür. Yanından ayrılmakta aşırı zorlanma, ebeveyne zarar geleceği düşüncesi, kötü rüyalar da tabloyu tamamlar. Erken fark edilirse ve doğru yöntemlerle desteklenirse, bu çocuklar kaygılarını aşarak çok daha özgüvenli bireyler haline gelir.”
| Dr. Uğur Karabağ

❓ Cevabı Olan Sorular

Ayrılık kaygısı bozukluğu ne kadar yaygın?
Toplumun yaklaşık yüzde 5’inde görülüyor ve pandemi sonrası artış gösterdi.

Sadece çocuklarda mı olur?
Hayır, genellikle çocuklukta başlasa da erişkin dönemde de farklı biçimlerde devam edebilir.

Ebeveynler bu sürece nasıl dahil olmalı?
Kendilerinin de kaygı yaşayıp yaşamadığını fark ederek çocukla birlikte destek sürecine katılmaları öneriliyor.

Ne zaman uzman desteği alınmalı?
Çocuğun yalnız kalmaktan kaçındığı, okula gitmek istemediği veya bedensel belirtiler gösterdiği durumlarda psikiyatri uzmanına başvurulmalı.

Tedavi süreci neye göre belirleniyor?
Her çocuğun kişilik yapısına, yaşına ve çevresel faktörlerine göre bireysel planlama yapılıyor.

🤔 Merak Edilen Diğer Sorular

• Ayrılık kaygısı bozukluğu ile bağlanma sorunları arasında fark var mı?
• Ebeveynin iş yoğunluğu bu durumu etkiler mi?
• Pandemi süreci çocukların kaygı düzeyini nasıl değiştirdi?
• Ayrılık kaygısı bozukluğu kalıcı hale gelebilir mi?
• Okul öncesi çocuklar için hangi destek yöntemleri etkili olur?

📝 Editörden

Çocuğun anneye ya da babaya sıkı sıkıya sarıldığı o anlar, çoğu zaman sevgiyle açıklanır. Oysa bu bağlılığın altında kaygının gölgesi varsa, hem çocuk hem de ebeveyn için yorucu bir döngü başlar. Dr. Uğur Karabağ’ın ifadeleri, bu döngünün kırılmasının anahtarının farkındalık olduğunu gösteriyor.

Bir çocuğun güvenle “git” diyebilmesi, bir ebeveynin huzurla “döneceğim” diyebilmesine bağlı. Ayrılık kaygısı, aslında bu iki cümlenin arasında kalan o görünmez mesafeyi temsil ediyor.

Peki, çocukları bağımsızlığa hazırlarken sevgiyle güven arasındaki dengeyi nasıl kurabiliyoruz?