WHO’nun Geleneksel Tıp Küresel Kütüphanesi 2025’te Açılıyor

📌 Bu haberde ne var |
WHO’nun TMGL adlı yeni küresel kütüphanesinin kapsamı, hedefleri ve takvimi; bölgesel portallar, ülke sayfaları, kanıt haritaları ve tematik içerikler; Hinari/Research4Life entegrasyonu ve analiz altyapısındaki güncellemeler.

Bu haber şu sorulara yanıt veriyor:

• Geleneksel Tıp Küresel Kütüphanesi (TMGL) nedir ve neyi amaçlıyor?
• TMGL hangi içerikleri, bölgesel portalları ve ülke sayfalarını barındıracak?
• Kütüphane, sağlık politikaları ve araştırmalar açısından neden önemli?

Geleneksel Tıp Küresel Kütüphanesi Önemi

Geleneksel Tıp Küresel Kütüphanesi, 170 üye ülkenin bir şekilde başvurduğu geleneksel tıp bilgisini görünür, erişilebilir ve karşılaştırılabilir kılmayı amaçlıyor. Bugüne kadar bilimsel ve politika tartışmalarında ikincil planda kalan bu alan, TMGL ile birlikte kanıta dayalı, bağlama duyarlı, yerli/yerel bilgi sistemlerine saygılı bir çerçevede ele alınacak. WHO’nun 2025–2034 dönemini kapsayan Geleneksel Tıp Stratejisi de tam bu nedenle güçlü bir kanıt tabanı, bütüncül metodoloji ve adil erişim ilkelerini öne çıkarıyor. TMGL, öğrenmeyi ve karar almayı destekleyen bu çerçevenin somut aracı olarak konumlanıyor.

Geleneksel Tıp Küresel Kütüphanesi Detayları

WHO, Geleneksel Tıp Küresel Kütüphanesi için 2025’in ilk yarısında 1,5 milyonun üzerinde kaydı platforma entegre etti. İçerikler; kanıt haritaları, akademik dergiler, çoklu ortam koleksiyonları, politika ve mevzuat setleri gibi geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Altı birbirine bağlı bölgesel portal ve 194 ülkeye ait özel sayfa yapılandırıldı; bu sayfalar düzenlemeler, veritabanları, podcastler ve multimedya koleksiyonları gibi kaynakları merkezileştiriyor.

TMGL yalnızca küresel koleksiyonlarla değil, tematik sayfalar aracılığıyla da erişimi genişletiyor. Öne çıkan ilk tema, Amerika kıtasındaki geleneksel ebelik. Kanada Hükûmeti–PAHO ortaklığıyla hazırlanan sayfa; Latin Amerika’daki Afrikalı kökenli ve Yerli ebelerin tanıklıklarından oluşan multimedya koleksiyonunu ve bölgesel normatif çerçeveyi içeriyor. PAHO’nun Eşitlik, Toplumsal Cinsiyet, İnsan Hakları ve Kültürel Çeşitlilik ekibi ile BIREME/PAHO/WHO kütüphanecileri bu içeriği birlikte derliyor.

Platformun Kanıt Haritaları bölümü büyümeye devam ediyor: “Sağlıkta Kültürlerarasılık” ile “Klinik ve Sağlık Durumları için Meditasyon/Farkındalık Temelli Müdahaleler” haritaları yayında; Ayurveda ve yoga haritaları ise geliştirme aşamasında. Ülke sayfalarının kapsamı da genişletiliyor; örneğin Brezilya’da tümleyici uygulamalardan halk hekimliğine uzanan daha zengin içerik haritalanıyor.

TMGL, dünyanın en büyük biyomedikal ve sağlık literatürü koleksiyonlarından biri olan Hinari’ye entegre edilecek. Research4Life üzerinde barınan Hinari, düşük ve orta gelirli ülkelerdeki kurumlara makalelere ücretsiz veya düşük maliyetli erişim sağlıyor. TMGL’nin bu ekosisteme katılması, geleneksel tıp bilgisinin küresel ölçekte daha geniş kitlelere ulaşmasını mümkün kılacak. Bununla paralel, Geleneksel Tıp Araştırma Analitiği platformunun yeni sürümü de geliştirilerek küresel ve bölgesel bilimsel manzaraya dair daha derinlemesine çözümlemeler sunacak.

Geleneksel Tıp Küresel Kütüphanesi’ne dair açıklamalar

“Geleneksel tıp için küresel bir arşiv oluşturmamız ortak bir çaba olmalıdır.” | Narendra Modi, Hindistan Başbakanı (18 Ağustos 2023, G20 Sağlık Bakanları Toplantısı, Gandhinagar)

❓ Cevabı Olan Sorular

TMGL ne zaman ve nerede erişime açılacak?
Aralık 2025’te Hindistan’ın Yeni Delhi kentindeki WHO Geleneksel Tıp Zirvesi’nde erişime açılacak.

TMGL hangi tür içerikleri kapsıyor?
Kanıt haritaları, bilimsel dergiler, multimedya koleksiyonları, politika ve düzenlemeler gibi 1,5 milyondan fazla kaydı barındırıyor.

Kaç bölgesel portal ve ülke sayfası var?
Altı bölgesel portal ve 194 ülkeye ait özel sayfa yapılandırıldı.

Tematik sayfalarda ilk odak ne?
Amerika kıtasında geleneksel ebelik; tanıklık videoları ve bölgesel normatif çerçeveyle birlikte sunuluyor.

Erişim, düşük ve orta gelirli ülkeler için nasıl kolaylaşıyor?
TMGL, Research4Life üzerindeki Hinari’ye entegre olarak akademik içeriğe ücretsiz/düşük maliyetli erişimi güçlendiriyor.

🤔 Merak Edilen Diğer Sorular

• TMGL’de yerel dillerde içeriklere erişim nasıl sağlanacak?
• Ülke sayfaları ne sıklıkla güncellenecek ve kimler sorumlu olacak?
• Klinik rehberler ve iyi uygulama örnekleri ayrı bir koleksiyon olarak gelecek mi?
• Araştırma analitiği platformu hangi metrikleri raporlayacak?
• Kullanıcılar kendi kurum koleksiyonlarını TMGL’ye entegre edebilecek mi?

📝 Editör Notları

WHO’nun Geleneksel Tıp Küresel Kütüphanesi, dağınık ve çoğu zaman erişimi sınırlı bilgi kaynaklarını bir araya getirerek hem politika yapıcılar hem de araştırmacılar için ortak bir referans noktası oluşturmayı hedefliyor. Bölgesel portallar ve tematik sayfalar, sağlık sistemlerinin kapsayıcı ve kültüre duyarlı yaklaşımlar geliştirmesine katkı verebilir.

Bu tür bir altyapı, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde bilgiye adil erişim için kritik. Hinari/Research4Life ile entegrasyon; üniversiteler, eğitim hastaneleri ve araştırma ağlarının aynı masada buluşmasını kolaylaştırabilir. Gündelik hayat açısından bakıldığında; ebelik, bitkisel tedaviler, zihin-beden pratikleri gibi alanlarda güvenilir özetlere ve kanıt haritalarına tek noktadan ulaşmak, hem sağlık çalışanlarının hem de karar vericilerin işini kolaylaştıracaktır.

Yine de sürdürülebilirlik; güncelleme sıklığı, veri kalitesi, kaynak şeffaflığı ve yerli/yerel bilgi sahiplerinin rızası gibi başlıklarda ölçülebilir göstergelerle takip edilmelidir. TMGL’nin açık yönetişim, çok paydaşlı katkı ve bağımsız değerlendirme mekanizmalarıyla desteklenmesi; fırsat maliyetini azaltır, etkiyi görünür kılar. Bu çerçevede, “kimin bilgisinin, hangi koşullarda, kim için erişilebilir kılındığı” sorusu yol gösterici olmaya devam etmeli.